AMD

Zwyrodnienie plamki związane z wiekiem (AMD)

AMD – oko zdrowe.

Oko zdrowe

AMD – faza początkowa

AMD – faza początkowa

AMD – faza zaawansowana.

AMD – faza zaawansowana

Zwyrodnienie plamki związane z wiekiem (AMD) jest przewlekłą i postępującą chorobą centralnej części siatkówki rozwijającą się u osób starszych, prowadzącą w stadiach zaawansowanych do całkowitego zaniku widzenia centralnego, a więc do praktycznej ślepoty. W krajach rozwiniętych gdzie długość życia wzrasta, AMD jest uznawane za chorobę cywilizacyjną i problem społeczny.

We wczesnych stadiach choroba charakteryzuje się występowaniem delikatnych białawo-żółtawych kropek określanych jako druzy i umiejscowionych zewnętrznie do warstwy receptorowej i nabłonka barwnikowego siatkówki (retinal pigment epithelum, RPE).

Późne stadia AMD to postać „sucha” i „wilgotna”. Postać „sucha” AMD to zanik siatkówki w centralnej części plamki. Postać „wilgotna” (inaczej neowaskularna lub wysiękowa) jest charakteryzowana przez tworzenie się nieprawidłowych przeciekających naczyń krwionośnych.

Ze względu na to, że postacie „sucha” i „wilgotna” są różnymi manifestacjami AMD i mogą mieć inne przyczyny, zostały one oddzielnie sklasyfikowane. W niektórych przypadkach postać „wilgotna” może rozwijać się w obrębie obszaru zajętego przez postać „suchą”.

Wśród czynników ryzyka wyróżnia się czynniki niemodyfikowalne (takie, na które nie mamy wpływu) oraz takie, na które mamy wpływ. Częstość zachorowania wzrasta z wiekiem, a zaawansowane postaci choroby występują częściej u osób z predyspozycją genetyczną, tj. gdy w rodzinie występują przypadki zachorowań – na wiek i genetykę nie mamy wpływu. Natomiast modyfikowalne czynniki ryzyka to przede wszystkim: 1) palenie papierosów, 2) nadmierna ekspozycja na światło słoneczne oraz 3) nadmierny stres oksydacyjny, czyli stan zakłóconej równowagi pomiędzy reaktywnymi formami tlenu a antyoksydantami. Stres oksydacyjny jest najczęściej skutkiem nieprawidłowej diety i/lub nadmiernym, przewlekłym stresem.

Klasyfikacja AMD

AMD schema

Klinicznie AMD możemy podzielić na postać suchą i postać wysiękową, z których każda ma odmienny przebieg i rokowanie. Na podstawie tych objawów można zdefiniować AMD jako chorobę plamki charakteryzującą się co najmniej jedną z następujących cech:

  1. obecność druz co najmniej średniej wielkości, tj. o średnicy > 63 mikrometry (µm);
  2. nieprawidłowości nabłonka barwnikowego siatkówki RPE pod postacią hiper- i hipopigmentacji;
  3. pseudodruzy (druzy siateczkowate);
  4. obecność jednego z objawów: zaniku geograficznego RPE, neowaskularyzacją naczyniówkową CNV, śródsiatkówkowymi proliferacjami naczyniakowatymi (RAP), polipoidalną waskulopatią naczyniówkową (PCV).

Z kolei w przełomowych z punktu widzenia AMD badaniach AREDS wyodrębniono cztery grupy pacjentów według których klasyfikowano badanych w kierunku AMD.

Grupa AREDS Stan zaawansowania AMD Cechy
1 AREDS bez cech AMD brak lub jedynie kilka małych druz twardych
2 AREDS wczesne AMD kombinacja licznych małych druz, kilku średniej wielkości lub niewielkie nieprawidłowości RPE – wzmożona pigmentacja lub depigmentacja w nabłonku barwnikowym siatkówki
3 AREDS umiarkowane AMD obecność jakiegokolwiek jednego z wymienionych objawów: liczne druzy średniej wielkości, przynajmniej jedna duża druza, zanik geograficzny, który nie zajmuje centrum dołka
4 AREDS zaawansowane AMD obecność co najmniej jednego z wymienionych objawów: zanik geograficzny obejmujący dołek, makulopatia neowaskularna obejmująca: CNV (choroidal neovascularization) – patologiczne naczynia krwionośne proliferujące z naczyniówki do siatkówki przez ubytki w błonie Brucha, surowicze lub krwotoczne odwarstwienie siatkówki zmysłowej lub RPE, wysięki twarde, włóknisto-naczyniowe proliferacje pod siatkówką i pod RPE, bliznę tarczowatą – włóknienie podsiatkówkowe

Klasyfikując pacjenta do jednej z tych grup, możemy oszacować ryzyko postępu choroby. W każdej z nich inne są też rekomendacje co do leczenia.

Diagnozowanie AMD

Podstawowym badaniem diagnostycznym umożliwiającym postawienie rozpoznania i monitorowanie postępu choroby jest OCT siatkówkowe – optyczna koherentna tomografia plamki żółtej. To nieinwazyjne, laserowe badanie siatkówki umożliwia zobrazowanie jej warstw z dokładnością zbliżoną do preparatów histologicznych.

Badaniami uzupełniającymi są angiografia fluoresceinowa i angiografia indocjaninowa, które umożliwiają dokładną ocenę rodzaju neowaskularyzacji w przypadkach wątpliwych. Obecnie ze względu na inwazyjność badania te są wykonywane coraz rzadziej, jedynie w określonych przypadkach.

W leczeniu wysiękowej postaci AMD wykorzystuje się laseroterapię, terapię fotodynamiczną (PDT) oraz iniekcje doszklistkowe preparatów anty-VEGF (inhibitory czynnika wzrostu śródbłonka naczyń), hamujących angiogenezę. Podawanie tych leków regulują specjalnie opracowane wytyczne postępowania.

Na zakończenie tej skróconej informacji o AMD warto dodać, że najskuteczniejszą formą walki z tą chorobą jest profilaktyka wdrożona od najmłodszych lat życia. Profilaktyka AMD to odpowiednia dieta bogata w antyoksydanty i z ograniczeniem tłuszczów zwierzęcych, niepalenie papierosów lub porzucenie tego nałogu, ochrona oczu przed światłem słonecznym oraz regularna kontrola okulistyczna.

Dowiedz się więcej

Więcej o AMD, jego leczeniu, profilaktyce itp. można dowiedzieć się w naszych materiałach:

Ponadto zapraszamy do odwiedzenia naszego BLOGA…

…naszych wykładów i prezentacji poświęconych tej tematyce…

…oraz do zapoznania się z innymi informacjami na temat AMD dostępnymi na naszej stronie bezpośrednio lub za pomocą specjalnej przeglądarki.

Barbara Polaczek-Krupa